Xòe Thái là một mô hình sinh hoạt văn hóa đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống niềm tin của các cộng đồng người Thái ở khu vực miền núi tây bắc Việt Nam.


Từ bao đời nay, xòe Thái gắn bó quan trọng với phong tục, tập quán, nghi lễ, lễ hội cũng như đời sống văn hóa, sinh hoạt nghệ thuật của bạn dân. Thực hành xòe đã trở thành sợi dây kết nối cộng đồng, thể hiện phiên bản sắc tộc người dân thái lan và là đại lý để sáng chế thêm rất nhiều giá trị văn hóa mới.

Bạn đang xem: Nghệ thuật xòe thái trở thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại: nhân lên niềm tự hào của đồng bào thái tây bắc


*
Điệu múa Xòe quạt kết phù hợp với nhảy sạp, do xã hội dân tộc Thái đến từ tỉnh sơn La thể hiện. Ảnh: Xuân Tiến/TTXVN

Đặc sắc những điệu xòe Thái

Theo những nhà phân tích văn hóa dân gian, xòe Thái được các xã hội người Thái call theo rất nhiều cách thức khác nhau: xe, xé, xóe, xòe, múa xòe, múa Then, mố... Người chủ sở hữu của thẩm mỹ xòe là cộng đồng người Thái trắng cùng Thái đen ở tây bắc Việt Nam, cư trú tập trung tại các tỉnh Điện Biên, Lai Châu, tô La, lặng Bái, độc lập và khoanh vùng miền Tây Thanh Hóa, Nghệ An.

Từ năm 1945 quay trở lại trước, người thái lan trắng hotline các hình thức múa hát của bản thân mình là xe (tiếng Thái nghĩa là múa), người dân thái lan đen gọi là mố. Tuy nhiên, hiện nay, cực kỳ ít tín đồ gọi theo phong cách phát âm cổ này, mà lại thường call là xòe Thái theo phong cách gọi hay được dùng trên những phương tiện media đại chúng.

Các điệu xòe được có mặt từ múa tín ngưỡng vào nghi lễ, cách điệu đầy đủ động tác trong cuộc sống đời thường sinh hoạt, lao động, sản xuất… của đồng bào Thái Tây Bắc. Nghệ nhân, nhà nghiên cứu và phân tích văn hóa Thái Lò Văn đổi mới cho biết, theo thống kê, đến nay, người thái có bên trên 36 điệu xòe, tuy nhiên tựu chung khởi đầu từ 6 điệu xòe bao gồm trước (còn hotline là xòe cổ). đầy đủ điệu xòe này không chỉ đơn thuần nhằm biểu diễn, còn mang quan niệm về phong thái sống, biện pháp nghĩ, nếp sinh sống của cộng đồng người Thái bao đời nay. Đó là điệu xòe vòng (xé voóng) - thể hiện sự đoàn kết gắn bó xã hội khi các thành viên nạm tay nhau múa bên trên một vòng tròn quanh gò lửa.

Điệu khắm khăn mới lảu (nâng khăn new rượu) trình bày tình cảm quý mến khách mỗi khi có khách mang đến nhà chơi. Điệu phá xí (xòe bổ bốn) trình bày tình đoàn kết, keo dán giấy sơn, mọi cá nhân dù đi xa bốn phương trời, vẫn tìm tới nhau, trợ giúp nhau. Điệu xòe đổn hôn (tiến lùi) chứa đựng quan niệm sâu xa, đó là sự việc tiến lùi theo quy qui định cuộc sống, làm chủ được phiên bản thân để sở hữu được thành quả đó như ao ước muốn. Điệu xòe nhuôm khăn (tung khăn) mệnh danh thành quả lao động trí tuệ sáng tạo của fan dân. Điệu xòe ỏm lọp tốp mư (vòng tròn vỗ tay) biểu hiện khát vong tầm thường tay xây dựng bản mường càng ngày càng giàu mạnh, bình thường tay chinh phục thiên nhiên và chống lại kẻ thù…

Một số nhà nghiên cứu phân loại múa xòe theo ba bề ngoài chính là xòe tín ngưỡng, xòe vui chơi giải trí và xòe biểu diễn. Cũng đều có người phân tách xòe thành xòe nghi lễ, xòe vòng cùng xòe biểu diễn. Vào đó, xòe nghi lễ thường diễn ra trong các lễ hội bản, mường (xên bản, xên mường…) đính thêm với đều nghi thức bái lễ do những thầy cúng (thày Tào, thày Mo, thày Phựt, thầy Then) thực hiện, diễn đạt sự biết ơn sâu sắc đối với trời, đất, các vị thần linh - những người đã tạo ra bản, mường, phù hộ mang đến dân bạn dạng được nóng no, hạnh phúc, mưa thuận gió hòa, mùa màng giỏi tươi, không có bệnh dịch, phần đông sự may mắn, an lành...

Xem thêm: Giới Thiệu Võ Đường Vịnh Xuân Quyền, Hải Phòng, Vịnh Xuân Quyền Hải Phòng

Xòe giải trí diễn ra trong các sinh hoạt vui chơi, thư giãn giải trí của cùng đồng, là một vẻ ngoài sinh hoạt văn nghệ, góp phần thỏa mãn nhu cầu nhu cầu văn hóa truyền thống tinh thần của fan dân. Thịnh hành nhất là các điệu xòe vòng với việc tham gia của số lượng người ko giới hạn. Phần đa cuộc xòe như vậy thường được tổ chức triển khai trong phần chấm dứt các cuộc vui, sự kiện, lễ hội hay các hình thức sinh hoạt thường xuyên nhật như ngày lễ, sinh nhật, tân gia, cưới xin...

Xòe biểu diễn về cơ phiên bản cũng là để đáp ứng nhu cầu nhu cầu trải nghiệm văn hóa, văn nghệ của tín đồ dân, nhưng có tính “chuyên môn hóa”, tính biểu diễn sân khấu nhiều hơn thế nữa xòe giải trí. Xòe màn trình diễn do một nhóm nhỏ tuổi biểu diễn, kết phù hợp với các đạo cầm cố và tên điệu múa xòe cũng rất được gọi theo tên đạo gắng đó như: xòe khăn, xòe nón, xòe quạt, xòe sạp, xòe nhạc, xòe gậy, xòe chai...

Sợi dây kết nối cộng đồng

Theo thợ gỗ Lò Văn Biến, trong kho báu dân ca dân vũ của dân tộc bản địa Thái, xòe chiếm một lượng mập và tất cả một vị trí cực kỳ quan trọng. Người dân thái lan múa xòe vừa trình bày đời sống sinh hoạt, đính bó cùng đồng, lắp bó cùng với thiên nhiên, với trung khu linh theo quan liêu niệm âm dương ngũ hành bắt nguồn từ văn minh lúa nước, vừa miêu tả giá trị nhân văn, giá bán trị văn hóa sâu sắc. Xòe là hình tượng văn hóa Thái đóng góp thêm phần gắn kết con fan với bé người, con người với trời đất một biện pháp sinh động, đầy tính lãng mạn tuy nhiên cũng đậm tính làng hội.

Nói về cực hiếm của thẩm mỹ và nghệ thuật xòe Thái, nghệ nhân Lò Văn trở nên cho rằng, trong quy trình sinh cơ lập nghiệp, các tộc tín đồ Thái luôn phải phòng lại quân thù 2 chân với 4 chân. Xòe phản ánh bước đường chinh chiến của thân phụ ông liên hiệp chống kẻ thù, tạo cho sức mạnh trị thủy, khai thác đất đai, mong ước một cuộc sống đời thường sinh sôi nảy nở.


Qua các điệu xòe, fan ta thấy được cuộc sống của buôn bản hội người thái từ thủa sơ khai cũng tương tự sự thừa nhận thức về nhân sinh quan, thế giới quan của cộng đồng người Thái, có giá trị giáo dục và đào tạo đạo đức cho mỗi con người, đóng góp phần khẳng định thực chất kiên cường bất khuất, dũng cảm khiêm tốn, sáng tạo, đề nghị cù, hướng các thế hệ người dân thái lan tới hài lòng cao thượng, cho tới lối sống lành mạnh, tình yêu cao đẹp…

Ngoài những điệu xòe trong nghi lễ tín ngưỡng, những điệu xòe giải trí hay biểu diễn đều có ý nghĩa quan trọng trong việc thỏa mãn nhu cầu nhu mong vui chơi, vui chơi giải trí của bạn dân. Sau gần như ngày lao hễ vất vả, múa xòe giúp con tín đồ thư giãn, vui vẻ, phục hồi sức khỏe, bao gồm thêm năng lượng để liên tiếp lao động, làm cho việc công dụng hơn.

Các điệu xe pháo Thái đóng góp thêm phần làm giàu cho nghệ thuật và thẩm mỹ múa dân gian của xã hội dân tộc Thái, chế tác nên bản sắc văn hóa truyền thống riêng cho cộng đồng người Thái, từ bỏ trang phục dân tộc bản địa đến những điệu múa, âm nhạc, lời hát, nhạc rứa và không khí văn hóa đi kèm...

Không hầu hết thế, nghệ thuật xòe Thái còn là một nơi khởi nguồn cho tình yêu đôi lứa, số đông đôi trai gái rất có thể tìm hiểu, giữ hộ gắm trung tâm tình, trải lòng qua góc nhìn nụ cười, cùng gắng tay nhau nhằm xòe, tiếp nối là kết tinh hạnh phúc.

“Những điệu xòe y hệt như một buôn bản hội thu nhỏ tuổi của tín đồ Thái, phản ảnh cuộc sống, vai trung phong tư, tình cảm, nguyện vọng bởi phương thức tứ duy ngôn ngữ múa dân gian Thái. Qua đông đảo điệu xòe, con người trở yêu cầu gần gũi, chan hòa cùng nhau hơn, đoàn kết, lắp bó hơn. Lân cận đó, nghệ thuật xòe Thái giúp bọn họ cảm nhận được nhịp sống cùng hơi thở của nhỏ người tây-bắc và đích thực trở thành nét đẹp văn hóa tiêu biểu trong cộng đồng các dân tộc bản địa Việt Nam” - nghệ nhân Lò Văn đổi thay chia sẻ.